Desde la gráfica publicitaria de los años 1945-1989 hasta un libro sobre mujeres artistas: autoras y diseñadoras olvidadas, omitidas y ocultas en la historia del diseño polaco. Así surgió la idea de Las diseñadoras… Historias no contadas de las artistas polacas de la gráfica publicitaria de 1945-1989 (Graficzki… Nieopowiedziane historie polskich projektantek grafiki użytkowej 1945-1989).
La autora del libro y curadora de la exposición, Alicja Kobza, se dio cuenta de que la historia del cartel polaco está representada exclusivamente por hombres. Kobza estudió diseño en la Academia de Bellas Artes (ASP), pero no era capaz de nombrar a una sola diseñadora gráfica o cartelista. ¿Acaso no existían mujeres artistas entonces? Así comenzó su investigación.
Todo empezó en 2018, cuando Kobza abrió una cuenta de Instagram dedicada al diseño. Allí encontró las primeras huellas de artistas polacas y decidió seguirlas. En aquel entonces no imaginaba que años después aquella búsqueda se convertiría en un libro único en Polonia.
La publicación recopila la obra de diseñadoras polacas entre 1945 y 1989: creadoras menos conocidas, menos reconocidas y, olvidadas o borradas de las páginas de la historia del arte. El libro revela una parte poco conocida y oculta de la historia del diseño polaco. También rinde homenaje a mujeres talentosas que merecen ser recordadas. Las artistas que encontraron un espacio propio para su arte: en la gráfica publicitaria.
La exposición en la Galeria Marszałkowska18 (ubicada en la calle Marszałkowska 18 de Varsovia) complementa el libro. En ella se presentan obras de cinco artistas que no fueron incluidas en la publicación. Como explica Alicja, se trata más de una exposición pop-up que de una muestra tradicional de diseño gráfico, Aun así, vale la pena visitarla.
Tuve el placer de hablar con Alicja, quien recibe personalmente a cada visitante. No solo cuenta la historia detrás de su libro y guía a visitantes por la exposición, sino que también pregunta con curiosidad cómo la hemos encontrado y quiénes somos. Según explica que las diseñadoras aún no tienen un lugar propio en la historia del arte, ni se las menciona ni se las recuerda.
-
- Pollena
-
- El “Pollo de Poldrob” prestado de la exposición de neones de Wrocław / Kurczak z Poldrobiu wypożyczony z wystawy neonów we Wrocławiu
Le llevó cinco años recopilar todo el material para el libro. Durante la pandemia revisaba anuncios en línea (en el portal polaco Allegro) en busca de portadas de libros diseñadas por mujeres. Poco a poco fue reuniendo ejemplares, contactos con artistas o sus familias, y sus historias. Su pasión dio lugar a una publicación que no solo incluye diseños, sino también reportajes y ensayos.
El libro Las diseñadoras ha sido un éxito: todas las copias se agotaron. La autora espera una reimpresión en breve. Mientras tanto, planea organizar una exposición más amplia para seguir divulgando la gráfica publicitaria y salvarla del olvido.
Kobza menciona que los museos suelen aceptar carteles para exhibirlos, pero no portadas de libros, por ejemplo. Por eso, es tan importante para Alicja visibilizar el diseño gráfico que aún no encuentran su lugar en galerías y museos.
¿Qué opinan ustedes sobre la gráfica publicitaria?
-
- Bożena Jankowska
-
- Bożena Jankowska
-
- Bożena Jankowska
-
- Bożena Jankowska
-
- Maria «Mucha» Ihnatowicz
-
- Maria «Mucha» Ihnatowicz
-
- Julitta Gadomska
-
- Julitta Gadomska
-
- Emilia Piekarska-Freudenreich
-
- Emilia Piekarska-Freudenreich
-
- Emilia Piekarska-Freudenreich
-
- Emilia Nożko-Paprocka
-
- Emilia Nożko-Paprocka
-
- Emilia Nożko-Paprocka
Od grafiki użytkowej lat 1945–1989 do książki o artystkach: autorkach i projektantkach zapomnianych, pomijanych i ukrywanych w historii polskiego designu. Tak narodził się pomysł na Graficzki… Nieopowiedziane historie polskich projektantek grafiki użytkowej 1945–1989.
Autorka książki i kuratorka wystawy, Alicja Kobza, zdała sobie sprawę, że historia polskiego plakatu jest reprezentowana wyłącznie przez mężczyzn. Choć Kobza studiowała projektowanie na Akademii Sztuk Pięknych (ASP), nie potrafiła wymienić ani jednej projektantki graficznej czy plakacistki. Czyżby wtedy nie było artystek? Tak rozpoczęło się jej śledztwo.
Wszystko zaczęło się w 2018 roku, kiedy Kobza założyła na Instagramie konto poświęcone designowi. To tam natrafiła na pierwsze ślady polskich artystek i postanowiła pójść ich tropem. Nie przypuszczała wtedy, że lata później te poszukiwania zaowocują książką unikalną w skali Polski.
Publikacja ta gromadzi dorobek polskich graficzek z lat 1945–1989: twórczyń mniej znanych, mniej docenianych oraz zapomnianych lub wymazanych z kart historii sztuki. Książka odsłania mało znaną i ukrytą część historii polskiego projektowania. Jest także hołdem dla utalentowanych kobiet, które zasługują na pamięć. Artystek, które znalazły własną przestrzeń dla swojej sztuki właśnie w grafice użytkowej.
Dopełnieniem książki jest wystawa w Galerii Marszałkowska18 (mieszczącej się przy ulicy Marszałkowskiej 18 w Warszawie). Prezentowane są na niej prace pięciu artystek, które nie znalazły się w publikacji. Jak tłumaczy Alicja, jest to bardziej pop-up niż tradycyjna wystawa grafiki użytkowej. Mimo to, zdecydowanie warto ją odwiedzić.
Miałam przyjemność porozmawiać z Alicją, która osobiście wita każdego gościa. Nie tylko opowiada o kulisach powstania swojej książki i oprowadza zwiedzających po wystawie, ale także z ciekawością pyta, jak na nią trafiliśmy i kim jesteśmy. Jak wyjaśnia, projektantki wciąż nie mają swojego stałego miejsca w historii sztuki, nie mówi się o nich ani o nich nie pamięta.
-
- Pollena
-
- El “Pollo de Poldrob” prestado de la exposición de neones de Wrocław / Kurczak z Poldrobiu wypożyczony z wystawy neonów we Wrocławiu
Zebranie wszystkich materiałów do książki zajęło jej pięć lat. Podczas pandemii przeglądała ogłoszenia internetowe (na portalu Allegro) w poszukiwaniu okładek książek zaprojektowanych przez kobiety. Krok po kroku gromadziła egzemplarze, nawiązywała kontakty z artystkami lub ich rodzinami i poznawała ich historie. Z jej pasji zrodziła się publikacja, która zawiera nie tylko projekty, ale również reportaże i eseje.
Książka Graficzki okazała się takim sukcesem, że cały jej nakład został wyprzedany. Autorka obiecuje kolejny dodruk wkrótce. W międzyczasie planuje zorganizowanie większej wystawy, aby dalej popularyzować grafikę użytkową i ocalić ją od zapomnienia.
Kobza wspomina, że muzea chętnie przyjmują na wystawy plakaty, ale okładki książek już nie. Dlatego dla Alicji tak ważne jest pokazanie grafiki użytkowej, która wciąż nie może znaleźć swojego miejsca w galeriach i muzeach.
A co Wy sądzicie o grafice użytkowej?
-
- Bożena Jankowska
-
- Bożena Jankowska
-
- Bożena Jankowska
-
- Bożena Jankowska
-
- Maria «Mucha» Ihnatowicz
-
- Maria «Mucha» Ihnatowicz
-
- Julitta Gadomska
-
- Julitta Gadomska
-
- Emilia Piekarska-Freudenreich
-
- Emilia Piekarska-Freudenreich
-
- Emilia Piekarska-Freudenreich
-
- Emilia Nożko-Paprocka
-
- Emilia Nożko-Paprocka
-
- Emilia Nożko-Paprocka
